آيت‌الله شيخ احمد پاياني در 5 رمضان 1346 هـ .ق برابر با 5 اسفند 1306 خورشيدي در اردبيل، ديده به جهان گشود. احمد دوران كودكي را به فراگيري قرآن و فنون تجويد و قرائت قرآن در مكتب‌خانه گذراند و با برخي متون فارسي همچون: گلستان و نصاب الصبيان آشنا گرديد. وي پس از آن به مدرسه دولتي رفت و تحصيلات ابتدايي را در آنجا به پايان رسانيد.وي در سال 1319 خورشيدي براي فراگيري علوم ديني، راهي مدرسه علميه «ملا ابراهيم» اردبيل شد و در آنجا، مقدمات حوزوي را آموخت. اين دوره با زمامداري حزب ضد ديني «دموكرات» در آذربايجان هم‌زمان گشته و فقر، ناامني، قحطي و استبداد حكومت توده‌‌اي‌ها، زندگي را بر همگان دشوار ساخته بود. با اين حال، وي پس از سرنگوني حكومت خودخوانده پيشه‌وري در آذربايجان، به لباس مقدس روحانيت ملبّس گرديد و در سال 1326 خورشيدي رهسپار قم گرديد. در قم، از محضر استادان بزرگواري همچون سيد محمدباقر سلطاني طباطبايي، ميرزا محمد مجاهدي تبريزي و سيد شهاب‌الدين مرعشي نجفي بهره برد. هم‌زمان با آن، به تدريس كتاب‌هاي حاشيه ملا عبدالله و معالم الاصول همت گماشت. همچنين از درس خارج فقه و اصول آيات عظام: سيد محمد حجت كوه‌كمري، سيد حسين بروجردي، سيد محمد محقق داماد، امام خميني، سيد محمدرضا گلپايگاني و سيد كاظم شريعتمداري بهره‌مند گرديد.با آغاز نهضت اسلامي مردم ايران به رهبري امام خميني، آيت‌الله پاياني از آن پشتيباني كرد. وي هم‌گام با ديگر مدرسين حوزه، جامعه مدرسين حوزه علميه قم را تشكيل داد و نام وي همواره در اعلاميه‌هاي انقلابي اين جامعه بر ضد رژيم شاه به چشم مي‌خورد. ازاين‌رو، چندين بار از سوي نيروهاي امنيتي رژيم پهلوي، بازداشت شد.وي همچنين پس از پيروزي انقلاب اسلامي، از همراهي با امام امت دريغ نورزيد. با اين حال، تبليغ، تدريس و پژوهش‌ را نيز پي گرفت. ويژگي برجسته وي، تدريس دروس سطح بود، و با اينكه مدرسي برجسته بود و برخي، اين كار را كسر شأن ايشان مي‌دانستند، ولي وي بر اين نكته پافشاري مي‌كرد كه در اين دوره، طلبه‌ها نيازمند آموزش هستند. تدريس طولاني دروسي همچون مكاسب و تسلط ايشان بر اين كتاب، همه شاگردان را جذب كلاس درس وي مي‌ساخت. آيت‌الله پاياني پس از سال‌ها  تلاش علمي در 26 اسفند ماه 1375 خورشيدي برابر با 6 ذي القعده 1417 هـ .ق، در 71 سالگي به ديار باقي شتافت. پيكر پاكش پس از نمازگزاردن آيت‌الله سيد موسي شبيري زنجاني، در جوار مرقد استادش آيت‌الله محقق داماد در صحن مطهر حضرت معصومه(س) به خاك سپرده شد.

تحصیلات

مقدمات ادبيات عرب، اردبيل سطح رسائل: سيد محمدباقر سلطاني طباطبايي، قم كفايه: ميرزا محمد مجاهدي تبريزي، قم مكاسب: ميرزا محمد مجاهدي تبريزي، قم كفايه: سيد شهاب‌الدين مرعشي نجفي، قم خارج فقه و اصول فقه: سيد محمد حجت كوه كمره‌اي، 1370 ـ 1373 هـ .ق، 2 سال، قم فقه: سيد حسين بروجردي، قم فقه و اصول: سيد محمد محقق داماد، 1 دوره، قم فقه و اصول: امام خميني، قم، سيد محمدرضا گلپايگاني، قم، سيد محمدكاظم شريعتمداري، قم

تدریس

حاشيه ملا عبدالله، قم قوانين، قم اصول، معالم، قم فقه، شرح لمعه، قم اصول، رسائل، قم، حسينيه كربلاي‌ها اصول، كفايه، قم، حسينيه كربلاي‌ها فقه، مكاسب، 14 دوره، قم

استادان

آيت‌الله سلطاني طباطبايي آيت‌الله محقق داماد آيت‌الله مجاهد تبريزي آيت‌الله گلپايگاني آيت‌الله مرعشي نجفي امام خميني(ره) آيت‌الله حجت كوه‌كمره‌اي آيت‌الله شريعتمداري آيت‌الله بروجردي

شاگردان

نگاشته ها

مقاله و رساله 1. رسالة في بيع فضولي ـ (در مجموعه مقالات كنگره محقق اردبيلي به چاپ رسيد) 2. رسالة في احكام الاراضي و اقسامها، فقه، عربي ـ (در مجموعه مقالات كنگره محقق اردبيلي به چاپ رسيد) تقرير: 1. تقرير درس فقه (بيع) آيت‌الله العظمي سيد محمد حجت كوه‌كمري؛ 2. تقرير درس فقه آيت‌الله العظمي سيد حسين بروجردي. حاشيه، پاورقي، تعليقه و مقدمه 1. حاشيه بر كفايه، مرحوم آخوند خراساني، اصول 2. حاشيه بر مكاسب، شيخ انصاري، فقه (بيع و مكاسب) 3. ارشاد الطالب الي حقايق المكاسب، شرح كتاب مكاسب، تا خيارات شيخ انصاري، 3 جلد 4. تنظيم فهرست جامع الشتات، ميرزاي قمي نگاشته هاي علمي 1. در كلاس درس استاد، تقرير درس مكاسب، رضا محمودي، 3 جلد 2. در محضر شيخ انصاري، تقرير، جواد فخار طوسي، (محرمه؛ 9 جلد، بيع، 8 جلد؛ خيارات 9 جلد)

دیدگاه ها

فعالیت ها

تبليغ و سخنراني، 1325 ـ 1358 خورشيدي، آق بولاغ خلخال، اردبيل، مراغه، اروميه، گرمي، هشتپر تالش، تبريز استنساخ جامع الروات اردبيلي به دستور آيت‌الله العظمي سيد حسين بروجردي حضور فعال در شكل‌گيري جامعه مدرسين حوزه علميه قم دستگيري به دست نيروهاي امنيتي رژيم پهلوي

سمت ها

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم مدرس حوزه علميه قم

از نگاه دیگران

آثار

1. بر بي‌كران فضايل، گروهي از نويسندگان، فارسي، 1376.

نکته ها

اجازه روايي سيد محمد حجت كوه‌كمره‌اي