آيت‌الله سيد محمدعلي علوي گرگاني در 28 تير 1319 هـ .ش برابر با 14 جمادي‌الثاني 1359 هـ .ق در خانواده‌اي اهل علم در نجف اشرف ديده به جهان گشود. پدر ايشان، آيت‌الله حاج سيد سجاد علوي از شاگردان آيات عظام: شيخ عبدالكريم حائري يزدي، سيد ابوالحسن اصفهاني، شيخ محمدعلي حائري قمي و آقا ضياء‌الدين عراقي بود و مدت‌ها بر مسند تدريس و ارشاد قرار داشت. مادر ايشان نيز خواهرزاده آيت‌الله حاج ميرزا ابوالفضل زاهدي قمي است. وي در سال 1365 هـ .ق همراه پدر از نجف اشرف به ايران آمد و فنون ادب و علوم عرب را از وي فرا گرفت.سيد محمدعلي در سال 1374 هـ .ق همراه پدر به زيارت عتبات عاليات، بيت‌الله الحرام، بيت‌المقدس و شامات رفت. وي پس از بازگشت از سفر حج، قصد داشت در نجف اشرف بماند، ولي آيت‌الله سيد محسن حكيم به ايشان سفارش كرد بهتر است به قم برود; زيرا حوزه علميه قم از دو فن تدريس و سخنوري بهره‌مند است. ازاين‌رو، به حوزه علميه قم رفت و از محضر استادان بزرگ آن زمان مانند آيت‌الله سيد حسين بروجردي، سيد محمد محقق داماد، امام خميني، سيد محمدرضا گلپايگاني، محمدعلي اراكي، عباسعلي شاهرودي و مرتضي حائري يزدي بهره‌ها برد. آيت‌الله علوي با اينكه هر سال در زمان تعطيلي حوزه علميه قم به عتبات عاليات مي‌رفت، از دانش‌اندوزي دست برنمي‌داشت. براي نمونه، در همين فاصله  زماني از درس آيات عظام امام خميني، سيد ابوالقاسم خويي، سيد محمود شاهرودي و ميرزا باقر زنجاني بسيار بهره مي‌گرفت. وي از آغاز طلبگي به تدريس نيز اشتغال داشت و به تدريس سطوح عاليه از جمله: رسائل، مكاسب، كفايه و شرح منظومه و خارج فقه و اصول مي‌پرداخت. شاگردان بي‌شماري از خرمن پربار دانش آيت‌الله علوي، خوشه چيده‌اند كه هر يك در گوشه و كنار اين سرزمين، سرگرم خدمت به اسلام و مسلمانان هستند. آيت‌الله علوي افزون بر تدريس به تبليغ و ارشاد نيز مي‌پردازد و در زمينه‌هاي فقه، اصول و تفسير، آثار ارزشمندي ارائه داده است. ايشان پيش و پس از پيروزي انقلاب اسلامي، همواره از موضع‌گيري‌هاي امام خميني پشتيباني مي‌كرد و در راه انقلاب از هيچ كوششي فرو گذار نكرده است. اخذ اجازه اجتهاد از آيات عظام محقق داماد و گلپايگاني و اجازه روايي از آيت‌الله مرتضي حائري يزدي نشان‌دهنده پيشينه درخشان علمي آيت‌الله علوي گرگاني است.

تحصیلات

مقدمات صرف، حاج عبدالرسول كريمي، 1328 هـ .ش، گرگان نصاب، حاج عبدالرسول كريمي، 1328 هـ .ش، گرگان نحو، سيد سجاد علوي (پدر)، 1329 ـ 1334 هـ .ش، گرگان مطول، 1334 هـ .ش به بعد، قم سطح محمد مجاهدي تبريزي، قم سيد محمدباقر سلطاني طباطبايي، قم آيت‌الله اعتمادي، قم محمدتقي ستوده، قم ناصر مكارم شيرازي، قم ميرزا علي مشكيني، قم حسين نوري همداني، قم توضيح: در سال‌هاي 1334 ـ 1338 هـ .ش (چهارسال) بيشتر دروس سطح را نزد پدرش سيد سجاد علوي خوانده است. خارج فقه و اصول فقه ـ طهارت، قضاء و شهادت، سيد حسين بروجردي، 1338 ـ 1341 هـ .ش، 3 سال، قم؛ اصول: امام خميني، 8 سال، قم فقه و اصول: سيد محمد محقق داماد، 12 سال، قم فقه و اصول: سيد محمدرضا گلپايگاني، 3 سال، قم فقه و اصول: محمدعلي اراكي، 3 سال، قم فقه و اصول: مرتضي حايري يزدي، 10 سال، قم فقه و اصول: سيد عباسعلي شاهرودي، 6 ماه، نجف اشرف آيت‌الله فريد، فقه، قم تفسير سيد سجاد علوي (پدر)، نجف اشرف، قم. توضيح: پدر ايشان، تفسير قرآن مي‌گفتند و آيت‌الله علوي همراه وي بوده است. افزون بر آن چون خود ايشان نيز چندين دوره تفسير قرآن تدريس كرده است، مي‌توان نتيجه گرفت كه تفسير قرآن را نزد پدرش فرا گرفته است. عرفان علمي و عملي عرفان: علامه سيد محمدحسين طباطبايي، قم. كلام علامه سيد محمدحسين طباطبايي، قم آيت‌الله فريد، قم

تدریس

مقدمات، ادبيات، سيوطي، حاشيه، 1332 ـ 1334 هـ .ش، گرگان معالم، از 1342 هـ .ش به بعد، قم قوانين، از 1342 هـ .ش به بعد، قم شرح لمعه، از 1342 هـ .ش به بعد، قم رسائل، از 1342 هـ .ش به بعد، قم مكاسب، از 1342 هـ .ش به بعد، قم كفايه، از 1342 هـ .ش به بعد، قم شرح منظومه، از 1342 هـ .ش به بعد، قم خارج فقه و اصول، 1365 هـ .ش تاكنون، قم اخلاق، از 1365 هـ .ش به بعد، قم تفسير، از 1342 هـ .ش به بعد، 25 سال، 3 دوره، تهران خداشناسي از ديدگاه اميرالمؤمنين علي(ع) (نهج‌البلاغه)، از 1342 هـ .ش به بعد، تهران

استادان

شاگردان

نگاشته ها

1.مناسك حج، اردو، عربي ـ فارسي (ترجمه عربي آن «منهج الناسكين» نام دارد) 2.منهج الصالحين (ترجمه عربي رساله عمليه ايشان است) 3.توضيح المسائل، اردو، عربي، فارسي 4.المناظر الناضرة في احكام العترة الطاهرة، شرح مفصّل شرايع الاسلام، شامل: كتاب الطهاره (4 جلد)، الصلوة، (5 جلد)، الزكاة (2 جلد)، تدوين باب‌هاي ديگر نيز ادامه دارد 5.لئالي الاصول، از مباحث الفاظ تا پايان استصحاب، 15 جلد 6.زبدة اللئالي، خلاصه كتاب لئالي الاصول 7.نور البيان في تفسير القرآن 8.طبقات الرجال 9.القواعد الفقهيه، قاعده ضمان، لاضرر، تقيه، عدالت، ميسور و اصالة الصحة 10.كشف الغاشيه عن وجه الحاشيه (نخستين نوشته ايشان) 11. توصيه از ديدگاه علم، فارسي توضيح: به نظر مي‌رسد انتشار كتاب‌هاي فقهي و اصولي ايشان پس از اعلام مرجعيت معظم‌له آغاز گشته است. مقاله و رساله 1. رساله در فروع علم اجمالي 2. رساله در اجتهاد و تقليد 3. رساله در تعادل و تراجيح تقرير 1.تقرير درس فقه آيت‌الله بروجردي، بحث طهارت و قضا 2.تقرير درس اصول امام خميني 3.تقرير درس فقه آيت‌الله محقق داماد 4.تقرير درس اصول آيت‌الله محقق داماد 5.تقرير درس فقه آيت‌الله اراكي، بحث صلوة الجمعة 6.تقرير درس فقه آيت‌الله مرتضي حائري، بحث طهارت و خمس 7.تقرير درس فقه آيت‌الله شيخ عباس‌علي شاهرودي، بحث طهارت حاشيه و تعليقه 1. نور الهدي، تعليقه بر عروة الوثقي 2. تعليقه بر وسيلة النجاة

دیدگاه ها

ايشان مي‌كوشند سخنان بزرگان گذشته را باطل نكنند و براي آنها محمل درست كنند. ايشان معتقد است كه طلبه در كنار درس خواندن نبايد كار ديگري براي خود قرار دهد.

فعالیت ها

1.ساخت مسجد، نجف اشرف 2.همكاري در آباداني روستاي زادگاهش 3.ارشاد مذهبي و تفسير قرآن، 25 سال، تهران 4.برپايي صندوق قرض الحسنه، تهران و گرگان 5.بنياد نهادن مسجد، حسينيه و درمانگاه، گرگان 6.ميانجيگري در اختلاف‌هاي قبيله‌اي و سياسي، گرگان 7.حضور در جبهه‌هاي جنگ

سمت ها

رييس شعبه دادگاه عالي قضايي، پس از انقلاب، 6 سال

از نگاه دیگران

آثار

نکته ها

فروتني آيت الله علوي به گونه اي است كه در مجالس گوناگون، براي همه افرادي كه وارد مجلس مي شوند، تمام قد به پا مي خيزند فرقي نمي كند كه آن تازه وارد، كوچك باشد يا بزرگ، پير يا جوان يا اهل علم يا فرد عادي. در مصرف وجوه شرعي نيز بسيار دقيق اند و از اسراف و تجمل گرايي پرهيز دارند. اجازات اجازه اجتهاد آيت‌الله سيد محمدرضا گلپايگاني اجازه روايي آيت‌الله مرتضي حائري يزدي