آيت الله سيد محمد على علوى گرگانى در 29 خرداد 1318 هـ. ش برابر با 14 جمادى الثانى 1359 هـ. ش در خانواده ای اهل علم در نجف اشرف ديده به جهان گشود.    پدر ايشان، آيت الله حاج سيد سجاد علوى از شاگردان آيات عظام: شيخ عبدالكريم حايرى يزدى، سيد ابوالحسن اصفهانى، شيخ محمد على حايرى قمى و آقاضياء عراقى (رحمة الله عليهم) بود و مدت ها بر مسند تدريس و ارشاد قرار داشت. مادر ايشان نيز خواهرزاده  آيت الله العظمى حاج ميرزا ابوالفضل زاهدى قمى (ره) است.    وی در سال 1365 هـ. ق همراه پدر از نجف اشرف به ايران آمد و فنون ادب و علوم عرب را از وى فرا گرفت.سید محمد علی  در سال 1374 هـ. ق همراه پدر به زيارت عتبات عاليات، بيت الله الحرام، بيت المقدس و شامات رفت. وی پس از بازگشت از سفر حج، قصد داشت در نجف اشرف بماند، ولى آيت الله حكيم (ره) به ايشان سفارش كرد كه بهتر است به قم برود ; زيرا حوزه علميه قم از دو فن تدريس و سخنورى بهره مند است. از اين رو، به حوزه  علميه قم رفت و از محضر استادان بزرگ آن زمان مانند آيت الله العظمى بروجردى، محقق داماد، امام خمينى، گلپايگانى، اراكى، شاهرودى و مرتضى حايرى (رضوان الله عليهم اجمعين) بهره ها برد.    آیت الله علوی با اینکه هر سال در زمان تعطيلى حوزه علميه قم به عتبات عالیات می رفت، از دانش­اندوزى دست برنمى داشت. براى نمونه، در همين فاصله زمانى از درس آيات عظام امام خمينى، خويى، شاهرودى و ميرزا باقر زنجانى (رحمة الله عليهم) بسيار بهره مى گرفت.    وى از آغاز طلبگى به تدريس نيز اشتغال داشت و به تدريس سطوح عاليه از جمله : رسائل، مكاسب، كفايه و شرح منظومه و خارج فقه و اصول می پرداخت. شاگردان بى شمارى از خرمن پربار دانش آیت الله علوی، خوشه چيده اند كه هر يك در گوشه و كنار اين سرزمين، سرگرم خدمت به اسلام و مسلمانان هستند.    آيت الله علوى افزون بر تدريس به تبليغ و ارشاد نيز مى پردازند و در زمينه هاى فقه، اصول و تفسير، آثار ارزشمندى ارايه داده اند. ايشان پيش و پس از پيروزى انقلاب اسلامى، همواره از موضع گيرى هاى امام خمينى (ره) پشتيبانى مى كردند و در راه انقلاب از هيچ كوششى فرو گذار نكرده اند.    به دست آوردن اجازه اجتهاد از آيات عظام محقق داماد و گلپايگانى (ره) و اجازه روايى از آيت الله العظمى مرتضى حايرى (ره) نشان دهنده پيشينه درخشان علمى آيت الله علوى گرگانى است.

تحصیلات

تحصيلات حوزوى: * مقدمات: حاج عبدالرسول كريمى، صرف، 1328 هـ. ش، گرگان؛ حاج عبدالرسول كريمى، نصاب، 1328 هـ. ش، گرگان؛ سيد سجاد علوى (پدر)، نحو، 1329 ـ 1334 هـ. ش، گرگان؛ مطول، 1334 هـ. ش به بعد، قم. * سطح: آيت الله مجاهدى تبريزى، قم ؛ آيت الله سلطانى طباطبايى، قم ؛ آيت الله اعتمادى، قم؛ آيت الله ستوده، قم؛ آيت الله مكارم شيرازى، قم؛ آيت الله مشكينى، قم ؛ آيت الله نورى، قم . توضيح: در سال هاى 1334 ـ 1338 هـ. ش (چهارسال) بيشتر دروس سطح را نزد پدرش سيد سجاد علوى خوانده است. * خارج فقه و اصول: آيت الله العظمى بروجردى، فقه ـ طهارت، قضاء و شهادت، 1338 ـ 1341 هـ. ش، 3 سال، قم؛ آيت الله امام خمينى، اصول، 8 سال، قم؛ آيت الله محقق داماد، فقه و اصول، 12 سال، قم؛ آيت الله گلپايگانى، فقه و اصول، 3 سال، قم ؛ آيت الله اراكى، فقه و اصول، 3 سال، قم ؛ آيت الله مرتضى حايرى، فقه و اصول، 10 سال، قم؛ آيت الله سيد عباس على شاهرودى، فقه و اصول، 6 ماه، نجف اشرف؛ آيت الله فريد، فقه، قم . * تفسير: سيد سجاد علوى (پدر)، نجف اشرف، قم. توضيح: پدر ايشان، تفسير قرآن مى گفتند و آيت الله علوى همراه وى بوده است. افزون بر آن ما چون خود ايشان نيز چندين دوره تفسير قرآن تدريس كرده اند، مى توان نتيجه گرفت كه تفسير قرآن را نزد پدرش فرا گرفته است. * عرفان علمى و عملى: علامه طباطبايى، عرفان، قم. * كلام: علامه طباطبايى، قم؛ آيت الله فريد، قم.

تدریس

مقدمات، ادبيات، سيوطى، حاشيه، 1332 ـ 1334 هـ. ش، گرگان؛ معالم، از 1342 هـ. ش به بعد، قم؛ قوانين، از 1342 هـ. ش به بعد، قم؛ شرح لمعه، از 1342 هـ. ش به بعد، قم؛ رسائل، از 1342 هـ. ش به بعد، قم؛ مكاسب، از 1342 هـ. ش به بعد، قم؛ كفايه، از 1342 هـ. ش به بعد، قم؛ شرح منظومه، از 1342 هـ. ش به بعد، قم؛ خارج فقه و اصول، 1365 هـ. ش تا كنون، قم؛ اخلاق، از 1365 هـ. ش به بعد، قم؛ تفسير، از 1342 هـ. ش به بعد، 25 سال، 3 دوره، تهران؛ خداشناسى از ديدگاه اميرالمؤمنين على (نهج البلاغه)، از 1342 هـ. ش به بعد، تهران.

استادان

شاگردان

نگاشته ها

* كتاب: 1 ـ مناسك حج، اردو، عربى ـ فارسى (ترجمه ى عربى آن «منهج الناسكين» نام دارد)؛ 2 ـ منهج الصالحين (ترجمه ى عربى رساله ى علميه ى ايشان است)؛ 3 ـ توضيح المسائل، اردو، عربى، فارسى؛ 4 ـ المناظر الناضرة فى احكام العترة الطاهرة، شرح مفصّل شرايع الاسلام، شامل: كتاب الطهاره (4 ج)، الصلوة، (5ج)، الزكاة (2 ج)، تدوين باب هاى ديگر نيز ادامه دارد؛ 5 ـ لئالى الاصول، از مباحث الفاظ تا پايان استصحاب، 15 ج؛ 6 ـ زبدة اللئالى، خلاصه كتاب لئالى الاصول؛ 7 ـ نور البيان فى تفسير القرآن؛ 8 ـ طبقات الرجال؛ 9 ـ القواعد الفقهيه، قاعده ضمان، لاضرر، تقيه، عدالت، ميسور و اصالة الصحة؛ 10 ـ كشف الغاشيه عن وجه الحاشيه (نخستين نوشته ى ايشان)؛ 11 ـ توصيه از ديدگاه علم، فارسى. توضيح: به نظر مى رسد انتشار كتاب هاى فقهى و اصولى ايشان پس از اعلام مرجعيت معظم له آغاز گشته است. * مقاله و رساله: 1 ـ رساله در فروع علم اجمالى؛ 2 ـ رساله در اجتهاد و تقليد؛ 3 ـ رساله در تعادل و تراجيح. * تقرير: 1 ـ تقرير درس فقه آيت الله العظمى بروجردى (ره)، بحث طهارت و قضا؛ 2 ـ تقرير درس اصول امام خمينى (ره)؛ 3 ـ تقرير درس فقه آيت الله محقق داماد (ره)؛ 4 ـ تقرير درس اصول آيت الله محقق داماد (ره)؛ 5 ـ تقرير درس فقه آيت الله اراكى (ره)، بحث صلوة الجمعة؛ 6 ـ تقرير درس فقه آيت الله حاج آقا مرتضى حائرى (ره)، بحث طهارت و خمس؛ 7 ـ تقرير درس فقه آيت الله حاج شيخ عباس على شاهرودى (ره)، بحث طهارت. * حاشيه و تعليقه: 1 ـ نور الهدى، تعليقه بر عروة الوثقى؛ 2 ـ تعليقه بر وسيلة النجاة.

دیدگاه ها

ايشان مى كوشند سخنان بزرگان گذشته را باطل نكنند و براى محمل درست كنند. وى معتقد است كه طلبه در كنار درس خواندن نبايد كار ديگرى براى خود قرار دهد.

فعالیت ها

1 ـ ساخت مسجد، نجف اشرف؛ 2 ـ همكارى در آبادانى روستاى زادگاهش؛ 3 ـ ارشاد مذهبى و تفسير قرآن، 25 سال، تهران؛ 4 ـ برپايى صندوق قرض الحسنه، تهران و گرگان؛ 5 ـ بنياد نهادن مسجد، حسينيه و درمانگاه، گرگان؛ 6 ـ ميان جيگرى در اختلاف هاى قبيله اى و سياسى، گرگان؛ 7 ـ حضور در جبهه هاى جنگ.

سمت ها

رييس شعبه ى دادگاه عالى قضايى، پس از انقلاب، 6 سال.

از نگاه دیگران

آثار

نکته ها

فروتنى آيت الله علوى به گونه اى است كه در مجالس گوناگون، براى همه افرادى كه وارد مجلس مى شوند، تمام قد به پا مى خيزند فرقى نمى كند كه آن تازه وارد، كوچك باشد يا بزرگ، پير يا جوان يا اهل علم يا فرد عادى. در مصرف وجوه شرعى نيز بسيار دقيق اند و از اسراف و تجمل گرايى پرهيز دارند.