آيت الله شيخ مصطفي نوراني اردبيلي در سال 1305 هـ . ش برابر با 1344 هـ . ق در بيت علم و فضيلت در روستاي اردبيل، ديده به جهان گشود. پدرش، ميرزا شكرالله نوراني، عالمي بزرگ و فاضلي وارسته بود. مصطفي در همان دوران كودكي، پدر خويش را از دست داد و وظيفه تربيت و تعليم او بر دوش برادر دانشمندش، ميرزا عيسي نوراني افتاد.مصطفي تحصيلات خويش را با فراگيري قرآن آغاز كرد و اندكي از دروس مقدماتي (صرف و نحو) را نزد پدر بزرگوارش فراگرفت. وي پس از در گذشت پدر، با كمك برادر خويش به ادامه تحصيل در علوم حوزوي همت گماشت. پس از مدتي به اردبيل رفت و تحصيلات خود را در محضر علماي آن ديار پي گرفت.تحصيل او در اردبيل با هجوم گسترده انديشه هاي كمونيستي هم زمان بود. با اين حال، وي دروس خويش را با اراده وصف ناپذيري خواند. وي افزون بر تحصيل، به تدريس دروس سپري شده پرداخت.آيت الله نوراني براي فراگيري سطوح عالي حوزه، در سال 1327 هـ . ش به قم هجرت كرد و از محضر آيات عظام: صدر، خوانساري، حجت، بروجردي و امام خميني بهره برد.حضور وي در قم و شركت در دروس بزرگان حوزه سبب شد به نگارش دروس گوناگون حوزوي روي آورد كه در اين راه، دشواري بسياري را متحمل گشت.اين فقيه سترگ در سال 1333 هـ .ش براي تكميل دروس حوزوي راهي نجف اشرف گرديد و از خرمن دانش آيات عظام: حكيم، خويي، شاهرودي، عبدالهادي شيرازي و ميرزاي اصطهباناتي خوشه چيد و در سال 1345 هـ .ش به قم باز گشت و افزون بر بهره گيري از محضر آيات عظام قم، به تدريس، پژوهش و نگارش پرداخت.اشتياق فراواني به نگارش كتاب، او را در شمار نگارندگان برجسته حوزه در آورده، به گونه اي كه تاكنون كتاب هاي بسياري را در زمينه هاي فقه، اصول، طب، گياه شناسي، شيمي، فيزيك، ستاره شناسي و فلسفه نگاشته است. اكنون نيز با وجود كهولت سن، هم چنان در راه آشنايي شاگردانش با علوم گوناگون حوزوي، تلاش مي ورزد.

تحصیلات

تحصيلات حوزوي: مقدمات: ميرزا شكر الله نوراني اردبيلي (پدر)، ادبيات عرب و دروس مقدماتي، «روستاي ارشق» اردبيل؛ ميرزا عيسي نوراني (برادر)، ادبيات عرب، ارشقِ اردبيل؛ حجت الاسلام ميرزا عبدالحسين واعظ، ادبيات عرب، ارشق اردبيل. سطح: حاج شيخ عبدالغفور، اردبيل؛ حاج شيخ محمد صادق، اردبيل؛ حاج ميرزا ابراهيم كلانتر، اردبيل؛ آيت الله شيخ غلام حسين، اردبيل؛ شيخ العلما، اردبيل. خارج فقه و اصول: آيت الله العظمي سيد ابوالقاسم خويي، نجف اشرف؛ آيت الله العظمي سيد محمد حسين بروجردي، فقه، قم؛ آيت الله العظمي امام خميني، فقه و اصول، قم؛ آيت الله العظمي سيد محمد حجت، قم؛ آيت الله العظمي سيد محمد شاهرودي، نجف اشرف؛ آيت الله العظمي سيد عبدالهادي شيرازي، نجف اشرف؛ آيت الله العظمي سيد محسن حكيم، نجف اشرف. تفسير: علامه سيد محمد حسين طباطبايي، قم.

تدریس

ادبيات عرب، اردبيل و قم و نجف اشرف؛ منطق، اردبيل؛ فقه، شرح لمعه، اردبيل؛ اصول فقه، قم و نجف اشرف؛ فلسفه، قم؛ درايه، قم؛ كلام، قم.

استادان

شاگردان

نگاشته ها

كتاب: 1 - آيات الاحكام، فقه و تفسير، عربي؛ 2 - محرمات و كيفر در دين اسلام، فارسي، 5 ج؛ 3 - سخني چند با موحدين پيرامون شرك و بدعت، كلام، فارسي؛ 4 - جهان بيني توحيدي، معارف اسلامي، فارسي؛ 5 - عقايد و اديان، كلام، فارسي؛ 6 - اخلاق به ضميمه اخلاق خانواده، اخلاق، فارسي؛ 7 - دو فريضه اسلام; خمس و زكات، فقه استدلالي، فارسي؛ 8 - العقد و الحل، صيغه هاي عقود و بحث متعه از نظر عامه و خاصه، عربي؛ 9 - مطالب مشكله مكاسب، فقه، 3 ج؛ 10 - بررسي عقايد، پاسخ به برخي شبهه ها، فارسي؛ 11 - قواعد الصرف، تلخيص صرف، عربي؛ 12 - خلاصه اقوال علما در اصول، فقه، 2 ج؛ 13 - تفسير قرآن؛ 14 - قواعد فقه؛ 15 - مناسك حج و اسرار آن، اعتقادي، فارسي؛ 16 - نداي شرق، سياسي ـ اجتماعي، فارسي؛ 17 - قوانين اسلام، فارسي؛ 18 - انقلاب علمي، فارسي؛ 19 - چهره هاي فراموش شده، فلسفه، 2 ج؛ 20 - در پرتو قانون اساسي اسلامي، فارسي؛ 21 - فلسفه اقتصادي اسلامي، فارسي؛ 22 - مكتب اهل بيت، اعتقادي، فارسي، 3 ج؛ 23 - منطق فارسي؛ 24 - يك تحقيق عميق پيرامون مسأله شرك، فقهي ـ اعتقادي، فارسي؛ 25 - دايرة المعارف طب اسلامي، پزشكي، فارسي، 60 ج؛ (در دست چاپ). 26 - قواعد البلاغة علي ضوء القرآن و السنة، ادبيات، عربي؛ 27 - قواعد الحديث، روايي، عربي؛ 28 - قواعد الطبقات الرجال، رجال، عربي؛ 29 - مقدمات فقه و اصول؛ 30 - طبقات الفقهاء، رجال، 5 ج؛ 31 - قواعد الدراية، عربي؛ 32 - شرح مكاسب، فقه؛ 33 - فقه الجامع، 15 ج؛ 34 - راهنماي حج، فارسي؛ 35 - چهره هاي فراموش شده فلسفه و فلاسفه، 5 ج.

دیدگاه ها

ايشان به گسترش فرهنگ درمان بيماري ها به صورت گياه درماني و طب سنتي اعتقاد دارد.

فعالیت ها

1 - بنيان گذاري مؤسسه مكتب اهل بيت در زمينه چاپ و نشر كتاب؛ 2 - همكاري در ساخت مسجد، جاده، حمام و... در ايام تبليغي، مناطق شمال كشور.

سمت ها

1 - نماينده مجلس خبرگان رهبري؛ 2 - مدرس حوزه علميه قم.

از نگاه دیگران

آثار

نکته ها